Sibel Doğan Türkiye’de 29 Ekim
Türkiye’de 29 Ekim
Sibel Doğan

Türkiye’de 29 Ekim

Cumhuriyet sözcüğü dilimize Arapça “cumhur” kelimesinden geçmiş olup; halk, ahali, büyük kalabalık anlamına gelir. Başka bir deyişle cumhuriyet, ulus egemenliğine dayanan bir devlet biçimidir. Bu devlet biçiminde temel ilke, devlet başkanı ile en üst yöneticilerin seçim yolu ile iş başına gelmesidir.

Cumhuriyet rejimini Avrupa’da teoriden uygulamaya taşıyan olay ise Fransız İhtilali olmuştur. İhtilalden sonra Fransa aşamalı olarak ilk önce, monarşi daha sonraları ilk cumhuriyet dönemlerini yaşadı. Fransa’da kurulan bu rejim, daha sonraları dünyada kurulan cumhuriyet idarelerinin de temelini oluşturmuştur. Tarihte gerçekleşen her olayda olduğu gibi Cumhuriyet’in ilan edilmesi öncesinde, Cumhuriyet’in ilan edilmesini sağlayan, birbiriyle ilgili birtakım olaylar vardır. Bu olayları yani demokratikleşme hareketlerini, Osmanlı Devleti’nde XVIII. yüzyılda ortaya çıkan batılılaşma hareketleriyle başlatabiliriz. Devlet, askerî alanda yaptığı yenilikler ile istediği başarıyı yakalayamayınca sorunun çözümünü, askerî alan dışında yönetim alanında yapacağı düzenlemelerde aramaya başlamıştır. İşte bu arayış Osmanlı Devleti’nde egemenliğin paylaşımı ve anayasal çalışmaları yani demokratik rejime gidişatın kapısını aralamıştır. II. Mahmut Senedi ittifak Anlaşmasıyla ayanların haklarını tanıması anayasal düzenin ilk adımı olmuştur. Tanzimat fermanının kabulüyle kanun üstünlüğü kabul edilmiştir. I. ve II. Meşrutiyetin ilanı ile padişah iradesi meclis ve anayasa ile sınırlanmış halk ilk kez yönetime dahil olmuştur.

Meşrutiyet yönetimi aydınların, Genç Osmanlıların ve İttihat ve Terakki Cemiyetinin mücadeleleri sonucunda elde edilmiştir. Meşrutiyet uğruna sürgünler hücre cezaları baskılar gördüler. Halkın gücüne ve halk iradesinin gerekliliğine olan inançları direnişlerini arttırdı. Bu mücadeleler sonucunda iki kez meşrutiyet ilan edildi. Yüzyıllar boyunca monarşi yönetimlerin egemenliği altında yaşayan Türk milleti 19. Yy’ da Osmanlı döneminde kısmen cumhuriyetle tanıştı.  Kurtuluş savaşında ise içinde bulunulan zor koşullarda halk, padişah varken, padişaha rağmen egemenliği tamamen eline almış, kendi geleceği için bütün kararları kendisi vererek cumhuriyeti fiilen yaşamıştır. Savaş sonrası kurulan yeni düzende var olan fiili durumun adı 29 Ekim 1923’te konulmuştur. 

 

 

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
İşsizlik rakamları açıklandı
İşsizlik rakamları açıklandı
Öğretmene istemediği halde seçim görevi verilmesi
Öğretmene istemediği halde seçim görevi verilmesi